Column: Kan het auteursrecht van de architect de sloophamer nog tegenhouden?
Op ontwerpen van de architect rust auteursrecht. Dat verbaast weinigen. Waar in de praktijk vaak geen rekening mee wordt gehouden, is dat dat auteursrecht de opdrachtgever voor vervelende situaties kan plaatsen. De opdrachtgever wiens initiatief het was om te gaan bouwen, die de grond heeft gekocht en de architect, andere adviseurs en aannemer(s) heeft betaald, is toch niet altijd ‘baas in eigen huis’.
De architect kan de bouw tegenhouden. In ieder geval totdat de opdrachtgever aan al zijn financiële verplichtingen tegenover de architect heeft voldaan. Het is de eigenaar van een gebouw niet zonder meer toegestaan om zonder overleg met de architect wijzigingen aan het gebouw aan te brengen. Onder omstandigheden kan de architect zich verzetten tegen de sloop van het gebouw. Er is zelfs een keer een architect geweest die – tevergeefs – zijn opdrachtgever door tussenkomst van de rechter wilde verplichten om het ontwerp daadwerkelijk te laten realiseren.
De opdrachtgever is gebaat bij goede afspraken over het auteursrecht. De algemene voorwaarden die vrijwel standaard door architecten worden gehanteerd, zijn vastgelegd in De Nieuwe Regeling (DNR 2011). In die voorwaarden is in ieder geval geregeld dat de opdrachtgever het ontwerp één keer mag laten uitvoeren nadat hij de architect heeft betaald. Omdat er vaak iets mis gaat bij het van toepassing verklaren van algemene voorwaarden, is het verstandig om ook in de tekst van de overeenkomst voldoende aandacht aan het auteursrecht te besteden. Indien de algemene voorwaarden niet van toepassing zijn, kan de architect betogen dat in het geheel geen toestemming is verleend om het gebouw te realiseren.
Ook al heeft de architect zijn auteursrecht overgedragen, dan nog betekent dat niet dat de opdrachtgever met het gebouw kan doen en laten wat hij wil. Een paar maanden geleden is door de kortgedingrechter in Den Haag vonnis gewezen in een geschil tussen een architect en de Rijksgebouwendienst. In de jaren ’90 heeft een ingrijpende verbouwing plaatsgevonden. Het pand wordt binnenkort opnieuw verbouwd. De toevoegingen uit de jaren ’90 worden nu (grotendeels) weer weggenomen. De architect die destijds bij de verbouwing betrokken is, heeft een auteursrecht op de toevoeging aan het gebouw. Hij mag zich dan ook verzetten tegen iedere wijziging aan die toevoeging, tenzij dat verzet niet redelijk is.
In kort geding vorderde de architect dat alle sloop- en bouwwerkzaamheden zouden worden gestaakt en dat hij zou worden geïnformeerd over de volledige details van het verbouwplan. Een belangenafweging leidde ertoe dat de gevorderde bouwstop werd afgewezen. De sloopwerkzaamheden waren al een eind gevorderd. Bovendien heeft de Staat in het kader van de aanbesteding voorgeschreven dat overleg met de architect moest plaatsvinden. De architect was daartoe ook benaderd, maar weigerde dat overleg toen zelf.
Toch staat de architect niet met lege handen: op last van de rechter moet de opdrachtgever alle bouwtekeningen aan de architect verstrekken. De architect wordt op die manier in staat gesteld om na te gaan of zijn rechten worden geschonden. Als dat het geval is, kan in een nieuwe procedure worden getoetst of sprake is van ‘misvorming’ of ‘verminking’ van het ontwerp, die ‘de eer of goede naam’ van de architect aantast.
Gaat u binnenkort een pand slopen of ingrijpend verbouwen? Dan kan het raadzaam zijn om te onderzoeken of er persoonlijkheidsrechten van een architect in het geding zijn. Goed overleg kan overigens nooit kwaad.
Een column van Björn Ramakers, Advocaat Bouwrecht en Aanbestedingsrecht bij De Kempenaer Advocaten.
Laatste nieuws
- 21-11-2026 06:00 Loetje zoekt nieuwe restaurants: 'Verhuurders moeten wel bijdragen aan afbouw'
- 20-11-2026 16:00 Almere wil 198 appartementen realiseren op bedrijventerrein De Paal
- 20-11-2026 15:50 Lelystad wil 144 tijdelijke woningen realiseren voor Oekraïense vluchtelingen
- 20-11-2026 15:26 Nederlandse steden verliezen steeds meer groen, Apeldoorn opnieuw gezondste stad
- 20-11-2026 14:25 Bouw van 199 woningen in het Alkmaarse Pendorp van start
- 20-11-2026 12:42 Dstrezzed opent winkel aan Grote Houtstraat in Haarlem
- 20-11-2026 12:35 IKEA huurt winkelruimte voor eerste IKEA Shop in Nederland
- 20-11-2026 12:05 Alexander Levy in dienst bij Deloitte Real Estate
- 20-11-2026 11:40 Omzet bouwnijverheid groeit voor derde kwartaal op rij
- 20-11-2026 11:22 Meer woningen gebouwd in derde kwartaal, minder vergund
- 20-11-2026 10:48 25.000 euro per m2: Deze winkelstraat is weer de duurste ter wereld
- 20-11-2026 10:36 Willem Verhoeven in dienst bij Inspire real estate
- 20-11-2026 09:40 Britse distributeur huurt in Almere 3.756 m2 van CityLink
- 20-11-2026 09:17 Max Weterman (Pearl Capital) over de overstap van overbruggingslening naar bank
- 20-11-2026 06:00 Zeno Winkels (Woonbond): 'Er is niets mis met uitponden'
- 19-11-2026 15:19 Topvacature: Assetmanager wonen bij MHM Onroerend Goed
- 19-11-2026 15:00 BTT Real Estate koopt ontwikkellocatie in Oosterhout
- 19-11-2026 12:56 CBR huurt kantoorruimte in the Den in Rijswijk
- 19-11-2026 12:23 Karin Posthuma versterkt nieuwbouwteam Spring Real Estate
- 19-11-2026 12:10 Ace koopt elf winkels en drie woningen in Den Haag
- 19-11-2026 11:59 Kwart huurwoningen naar internationals, maar koopwoning steeds vaker in beeld
- 19-11-2026 11:30 Storage Share huurt deel voormalige meubelwinkel in Oldenzaal
- 19-11-2026 11:11 ECB waarschuwt voor financiële schokken door AI en oplopende schuldrisico's
- 19-11-2026 11:08 Barbara Klootwijk maakt overstap naar Hemwood
- 19-11-2026 10:36 SBRD wijst naar gemeente Wassenaar bij dreigende executieveiling Duindigt
- 19-11-2026 10:34 Rijksvastgoedbedrijf koopt monumentaal kantoorgebouw in Den Haag







Reacties
Om te kunnen reageren moet u zijn ingelogd. Klik hier om in te loggen.